QUYỀN TIẾP CẬN THÔNG TIN CỦA CÔNG DÂN THEO LUẬT TIẾP CẬN THÔNG TIN NĂM 2026
Quyền tiếp cận thông tin là một trong những quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp ghi nhận và pháp luật bảo đảm thực hiện. Việc tiếp cận thông tin đầy đủ, chính xác, kịp thời giúp người dân nắm bắt chủ trương, chính sách, pháp luật, chủ động tham gia các hoạt động của đời sống xã hội và thực hiện quyền, nghĩa vụ của mình.
Ngày 23/4/2026, Quốc hội thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026. Luật quy định cụ thể về quyền tiếp cận thông tin của công dân và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị trong việc công khai, cung cấp thông tin theo quy định pháp luật.
1. Công dân có những quyền gì trong việc tiếp cận thông tin?
Theo Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, công dân được tiếp cận thông tin do cơ quan, đơn vị tạo ra hoặc nắm giữ theo quy định của pháp luật, trừ những thông tin không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận khi đáp ứng điều kiện nhất định.
Công dân có quyền được cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, kịp thời, minh bạch và thuận lợi; được khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện đối với hành vi vi phạm pháp luật về tiếp cận thông tin.
Khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin, công dân có trách nhiệm tuân thủ quy định pháp luật; không làm sai lệch nội dung thông tin đã được cung cấp; không xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân khác.
2. Những thông tin nào phải được công khai?
Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định các nhóm thông tin phải được công khai để người dân chủ động tìm hiểu, tra cứu và sử dụng.
Một số thông tin thiết thực đối với người dân gồm:
- Văn bản quy phạm pháp luật; văn bản hành chính có giá trị áp dụng chung.
- Thủ tục hành chính, quy trình giải quyết công việc của cơ quan, đơn vị.
- Chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội; chương trình, kế hoạch công tác hằng năm và báo cáo công tác định kỳ thuộc diện phải công khai.
- Những thông tin liên quan đến quản lý, sử dụng ngân sách, đầu tư công, đất đai và các lĩnh vực khác theo quy định pháp luật.
- Thông tin phục vụ đời sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người dân thuộc diện phải công khai.
Việc công khai thông tin được thực hiện bằng các hình thức phù hợp như đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử, niêm yết tại trụ sở cơ quan và các hình thức khác theo quy định.
3. Người dân có thể yêu cầu cung cấp thông tin như thế nào?
Đối với những thông tin thuộc diện được cung cấp theo yêu cầu, công dân có thể gửi yêu cầu đến cơ quan, đơn vị có trách nhiệm cung cấp thông tin theo quy định.
Việc yêu cầu có thể được thực hiện trực tiếp tại cơ quan, đơn vị; thông qua dịch vụ bưu chính hoặc qua môi trường mạng bằng các kênh điện tử được cơ quan, đơn vị có thẩm quyền công bố.
Khi yêu cầu cung cấp thông tin, người dân cần xác định rõ nội dung thông tin cần tiếp cận, cung cấp các thông tin cần thiết theo quy định và lựa chọn hình thức nhận thông tin phù hợp.
Cơ quan, đơn vị có trách nhiệm tiếp nhận, hướng dẫn và giải quyết yêu cầu cung cấp thông tin theo trình tự, thủ tục, thời hạn pháp luật quy định. Trường hợp từ chối cung cấp thông tin phải thực hiện bằng văn bản và nêu rõ lý do.
4. Những thông tin nào không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận có điều kiện?
Quyền tiếp cận thông tin phải được thực hiện phù hợp với yêu cầu bảo vệ bí mật nhà nước, quyền riêng tư và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Theo đó, thông tin thuộc bí mật nhà nước; thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình, dữ liệu cá nhân và một số thông tin khác thuộc trường hợp pháp luật quy định không được tiếp cận thì không được cung cấp tùy tiện.
Một số thông tin có thể được tiếp cận khi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Người dân cần sử dụng thông tin đúng mục đích, không tự ý công bố hoặc chia sẻ thông tin làm ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.
5. Người dân xã Tân Hiệp tiếp cận thông tin ở đâu?
Người dân xã Tân Hiệp có thể chủ động tìm hiểu, tra cứu các thông tin được công khai trên Trang thông tin điện tử xã Tân Hiệp tại địa chỉ: https://tanhiep.danang.gov.vn.
Các thông tin về hoạt động của chính quyền địa phương, thủ tục hành chính, văn bản chỉ đạo điều hành và những nội dung thuộc diện công khai được đăng tải, cập nhật theo quy định.
Đối với thông tin thuộc trách nhiệm cung cấp của UBND xã, người dân có thể liên hệ UBND xã Tân Hiệp để được hướng dẫn thực hiện quyền yêu cầu cung cấp thông tin.
Trường hợp thông tin thuộc trách nhiệm của cơ quan, đơn vị khác, người dân cần gửi yêu cầu đến đúng cơ quan, đơn vị có thẩm quyền để được giải quyết theo quy định.
6. Chủ động tiếp cận và sử dụng thông tin chính xác, an toàn
Bên cạnh việc thực hiện quyền tiếp cận thông tin, mỗi người dân cần nâng cao kỹ năng khai thác, sử dụng thông tin trên môi trường số.
Khi tìm hiểu các chính sách, quy định pháp luật hoặc thông tin liên quan đến quyền và nghĩa vụ của mình, người dân nên ưu tiên những nguồn chính thức của cơ quan nhà nước; kiểm tra thời điểm ban hành, hiệu lực của văn bản và tính chính xác của nội dung trước khi sử dụng hoặc chia sẻ.
Không nên tin tưởng hoặc lan truyền những thông tin chưa được kiểm chứng, thông tin sai sự thật hoặc nội dung có thể gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Thực hiện tốt quyền tiếp cận thông tin không chỉ giúp người dân bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình mà còn góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, xây dựng chính quyền gần dân, phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.
Căn cứ pháp lý: Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16 ngày 23/4/2026; Nghị định số 337/2026/NĐ-CP ngày 26/8/2026 của Chính phủ.